กาฬสินธุ์ คณะสงฆ์-ชาวบ้านร่วมสืบสานประเพณีโบราณ“ฮดสรง”เสริมสิริมงคล หลังสงกรานต์

คณะสงฆ์ตำบลบัวบาน ร่วมกับผู้นำท้องถิ่น ท้องที่ ชาวบ้านตำบลบัวบาน อ.ยางตลาด จ.กาฬสินธุ์ ร่วมสืบสานประเพณีโบราณจัดพิธี “ฮดสรง” หรือสรงน้ำพระ เพื่อร่วมอนุโมทนาแด่พระสงฆ์ผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ สีสันอยู่ที่การนิมนต์พระคุณเจ้าที่เข้าพิธีฮดสรงขึ้นเสลี่ยง แห่รอบอุโบสถ 3 รอบ โดยมีขบวนนางรำ พร้อมด้วยขบวนเครื่องอัฐบริขาร ขบวนพานบุบผาชาติสาวพรหมจารี ปิดท้ายด้วยการขึ้นเหยียบและเดินบนหลังญาติโยมขึ้นบนศาลาการเปรียญ เพื่อความเป็นสิริมงคล บรรยากาศเป็นไปด้วยความคึกคัก และอิ่มบุญไปตามๆกัน

วันที่ 25 เมษายน 2569 ที่วัดโพธิ์ชัยบ้านตูม หมู่ 4 และหมู่ 19 ต.บัวบาน อ.ยางตลาด จ.กาฬสินธุ์ พระสุนทรธรรมประพุทธ์ ที่ปรึกษาเจ้าคณะจังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นประธานฝ่ายสงฆ์ พิธี “ฮดสรง” พระครูโพธิชยานุโยค เจ้าคณะตำบลบัวบาน เขต 1 เจ้าอาวาสวัดโพธิ์ชัยบ้านตูม โดยมีพระครูอนุกูลปริยัติการ ดร. รองเจ้าคณะอำเภอยางตลาด นางสาวอัจฉรา ยนต์ชัย นายกเทศมนตรีตำบลบัวบาน นายธนากร ภูแป้ง กำนันตำบลบัวบาน นางสาวพัชราวลัย ไร่ไสว ผู้ใหญ่บ้านตูม หมู่ 4 นายณัฐวัฒน์ ภูนาสูง ผู้ใหญ่บ้านตูม หมู่ 19 พร้อมด้วยสมาชิกสภา ทต.บัวบาน ผู้ใหญ่บ้าน อสม. ประชาชนในพื้นที่ ต.บัวบาน 23 หมู่บ้าน ร่วมพิธีเป็นจำนวนมาก

นางสาวพัชราวลัย ไร่ไสว ผู้ใหญ่บ้านตูม หมู่ 4 กล่าวว่า พิธีฮดสรง หรือพิธีเถราภิเษก ชาวบ้านเรียกว่า “ฮดพระหรือหดพระ” เป็นประเพณีโบราณเก่าแก่ของชาวอีสาน เกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนาและวงการพระสงฆ์ บ่งบอกถึงความศรัทธาของบรรพชนในอดีตที่มีต่อพระภิกษุสามเณรในพระพุทธศาสนา เป็นพิธีที่สืบมาโบราณกาลของชาวพุทธ เพื่อยกย่องพระคุณเจ้าผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ มีคุณธรรม มีความสามารถและเป็นที่ยอมรับในชุมชน การจัดพิธีฮดสรงนั้นจะถูกจัดขึ้น เมื่อชาวบ้านและพระเถระในคณะสงฆ์เห็นว่า มีพระสงฆ์ที่เล่าเรียนจบในบั้นหรือขั้นต่างๆ แล้ว จึงสมควรที่จะจัดพิธีฮดสรง เพื่อร่วมอนุโมทนา และยกย่องสาธุการ
นางสาวพัชราวลัย กล่าวอีกว่า ส่วนประกอบในพิธีฮดสรงที่สำคัญคือ “ฮางฮด” หรือ “รางริน” ลักษณะของฮางฮดโดยทั่วไป มีการตกแต่งฮางฮดอย่างปราณีต ส่วนใหญ่ใช้ไม้เนื้อแข็งในการแกะสลักเป็นรูปพญานาค ยาวประมาณ 3 เมตร เส้นรอบวงอยู่ระหว่าง 20-25 เซนติเมตร การแกะสลักฮางฮดเป็นรูปพญานาค สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของพญานาคหรือสัตว์ประเภทนี้

 
ทั้งในฐานะผู้เคยอุปัฏฐากพระพุทธเจ้าในสมัยพุทธกาล และตามคติความเชื่อของชาวบ้าน ที่เชื่อว่าพญานาคเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ทีมีความเชื่อมโยงกับพระพุทธเจ้า และศาสนาพุทธมาตั้งแก่สมัยพุทธกาลจนถึงปัจจุบัน
อย่างไรก็ตาม ในพิธีฮดสรงนอกจากจะมีฮางฮดเป็นอุปกรณ์ประกอบพิธีที่สำคัญแล้ว ยังมีเครื่องอัฐบริขารประกอบสมณศักดิ์ สำหรับถวายพระสงฆ์ที่ได้รับการฮดสรงด้วย เช่น จีวร ผ้าสังฆาฏิ สบง ผ้าห่ม รองเท้า ไม้เท้า หมวก หลาบเงินหรือหลาบทอง หรือแผ่นเงินแผ่นทองที่จารึกพุทธพจน์หรือพุทธภาษิต พิธีฮดสรงจึงเป็นพิธีศักดิ์สิทธิ์ในแถบอีสาน โดยพระสงฆ์ที่จะมีลำดับชั้นสมณศักดิ์ที่สูงขึ้นได้นั้นต้องผ่านการ “ฮดสรง” หรือ “พิธีเถราภิเษก” ซึ่งคณะสงฆ์และชาวบ้านในพื้นที่ ให้การยอมรับและมีความเลื่อมใสศรัทธา

โดยบรรยากาศในพิธีฮดสรงพระครูโพธิชยานุโยค เต็มไปด้วยความคึกคัก ทั้งคณะสงฆ์ ญาติโยมชาวพุทธ ทุกเพศทุกวัย ได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ บางคนนำภาพถ่ายของบรรพบุรุษมาเข้าขบวนแห่ เพื่อให้ดวงวิญาณของผู้ล่วงลับร่วมอนุโมทนาสาธุการด้วย
นอกจากนี้ยังพรั่งพร้อมด้วยขบวนนางรำ ขบวนพานบุบผาชาติโดยสาวพรหมจารี และสีสันอยู่ที่ขบวนแห่เสลี่ยง และเดินเหยียบไปบนแผ่นหลังของญาติโยม ที่นอนรอยาวเหยียดไปถึงศาลาการเปรียญ ทั้งนี้ เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ทุกคนร่วมพิธี ที่ต่างมีความสุข อิ่มบุญ อิ่มใจ ไปตามๆกัน ถือเป็นการร่วมทำบุญใหญ่อีกครั้งหนึ่ง หลังจากเทศกาลสงกรานต์ผ่านพ้นไป