สมุทรสงคราม- “กาละแมรามัญ” จากขนมทำบุญปีละครั้ง สู่ของฝาก OTOP 5 ดาว ห่อกาบหมากหนึ่งเดียวของไทย สืบสานภูมิปัญญามอญไม่ให้สูญหาย

สมุทรสงคราม- “กาละแมรามัญ” จากขนมทำบุญปีละครั้ง สู่ของฝาก OTOP 5 ดาว ห่อกาบหมากหนึ่งเดียวของไทย สืบสานภูมิปัญญามอญไม่ให้สูญหาย
จากขนมโบราณที่ชาวไทยเชื้อสายมอญเคยร่วมแรงร่วมใจกวนเพียงปีละครั้งในช่วงเทศกาลสงกรานต์ เพื่อใช้ทำบุญและแบ่งปันให้ญาติพี่น้อง วันนี้ “กาละแมรามัญ” ของวัดศรัทธาธรรม หรือวัดมอญ ตำบลบางจะเกร็ง อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม ได้พัฒนาเป็นของฝากขึ้นชื่อระดับ OTOP 5 ดาว ที่ยังคงเอกลักษณ์โดดเด่นด้วยการห่อ “กาบหมาก” ภูมิปัญญาโบราณหนึ่งเดียวของประเทศ พร้อมรักษากรรมวิธีดั้งเดิมไว้แทบทุกขั้นตอน
ภายในวัดศรัทธาธรรม การทำกาละแมยังคงอาศัยแรงงานคนล้วน ๆ ทุกกระทะต้องใช้เวลานานกว่า 6-8 ชั่วโมง โดยใช้วัตถุดิบเพียง 3 ชนิด ได้แก่ แป้งข้าวเหนียว กะทิสด และน้ำตาลมะพร้าว ระหว่างการกวนต้องคอยช้อนน้ำมันกะทิออกอย่างต่อเนื่อง จนได้กาละแมเนื้อเหนียวนุ่ม หอม หวาน มัน ก่อนนำไปห่อด้วยกาบหมากแทนใบตองหรือพลาสติก ซึ่งช่วยดูดซับน้ำมันส่วนเกิน ลดการเหม็นหืน ยืดอายุการเก็บรักษา และทำให้กาละแมแต่ละชิ้นมีลวดลายธรรมชาติที่สวยงามไม่ซ้ำกัน
พระครูพิพิธพิพัฒนโกศล เจ้าคณะตำบลบางจะเกร็ง และเจ้าอาวาสวัดศรัทธาธรรม เปิดเผยว่า เดิมการกวนกาละแมเป็นประเพณีของชาวไทยเชื้อสายมอญที่ทำกันเฉพาะช่วงสงกรานต์ แต่เมื่อผู้สืบทอดเริ่มลดน้อยลง วัดจึงก่อตั้ง “กลุ่มแม่บ้านรามัญวัดศรัทธาธรรม” เมื่อปี 2543 รวบรวมชาวบ้านกว่า 100 คน มาร่วมอนุรักษ์สูตรโบราณ พร้อมพัฒนาเป็นอาชีพสร้างรายได้ให้คนในชุมชน
อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันสมาชิกกลุ่มเหลือเพียงไม่กี่คน เนื่องจากในชุมชนแทบไม่มีการกวนกาละแมตามบ้านเหมือนในอดีต ทั้งข้อจำกัดด้านสถานที่และจำนวนผู้มีความรู้เรื่องการขุดเตาและการกวนกาละแมแบบโบราณที่ลดลง ทำให้วัดกลายเป็นศูนย์กลางสำคัญในการสืบทอดภูมิปัญญาดังกล่าว โดยจะเริ่มกวนกาละแมล่วงหน้าก่อนเทศกาลสงกรานต์ประมาณ 10-15 วัน เพื่อแจกจ่ายให้ญาติโยมที่มาทำบุญ
เจ้าอาวาสกล่าวเพิ่มเติมว่า แม้ประเพณีการกวนกาละแมจะเคยหยุดชะงักในบางช่วงเพราะขาดผู้ร่วมสืบทอด และในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 ต้องปรับรูปแบบการจัดงาน แต่ทางวัดยังคงกวนกาละแมตามกำหนดทุกปี เพื่อรักษาภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคนไม่ให้สูญหาย
ปัจจุบันกาละแมรามัญได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง มีคำสั่งซื้อจากหลายจังหวัด รวมถึงต่างประเทศ ทำให้ทางวัดต้องกวนกาละแมเกือบทุกวัน บางวันผลิตถึง 2 กระทะ โดยกาละแมหนึ่งกระทะใช้วัตถุดิบรวมกว่า 60 กิโลกรัม แต่เมื่อกวนเสร็จจะเหลือผลิตภัณฑ์เพียง 27-30 กิโลกรัม ต้องอาศัยแรงงานคนแข็งแรง 5-6 คน ผลัดเปลี่ยนกันกวนตลอด 7-8 ชั่วโมง เพราะหากหยุดแม้เพียงครู่เดียว กาละแมอาจไหม้และเสียทั้งกระทะ
รายได้ทั้งหมดจากการจำหน่ายกาละแมจะนำไปใช้บำรุงวัดและสืบสานประเพณีของชุมชน ปัจจุบันวัดศรัทธาธรรมเปิดผลิตกาละแมรามัญตลอดทั้งปี พร้อมเปิดเป็นแหล่งเรียนรู้ให้เยาวชน นักศึกษา และนักท่องเที่ยว ได้สัมผัสวิถีการกวนกาละแมแบบโบราณอย่างใกล้ชิด
กาละแมรามัญวัดศรัทธาธรรมได้รับการคัดสรรเป็นผลิตภัณฑ์ OTOP ระดับ 5 ดาว ของจังหวัดสมุทรสงคราม บรรจุถุงขนาด 200 กรัม จำหน่ายในราคา 100 บาท นับเป็นของฝากที่ไม่ได้มีเพียงรสชาติอันเป็นเอกลักษณ์ แต่ยังสะท้อนคุณค่าของภูมิปัญญาชาวไทยเชื้อสายมอญที่ได้รับการสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น และยังคงสร้างชื่อเสียงให้จังหวัดสมุทรสงครามในฐานะแหล่งรวมมรดกทางวัฒนธรรมที่ยังมีชีวิตจนถึงปัจจุบัน