ญี่ปุ่นเตือน “โตอย่างเดียวไม่ได้ใจ” ชี้ไทย–อาเซียนต้องเป็นหุ้นส่วน ไม่ใช่ผู้รับ

ญี่ปุ่นเตือน “โตอย่างเดียวไม่ได้ใจ” ชี้ไทย–อาเซียนต้องเป็นหุ้นส่วน ไม่ใช่ผู้รับ

เศรษฐกิจอาเซียนใกล้เคียงญี่ปุ่นแล้ว “ศ.โอโนะ” แนะไทยวางยุทธศาสตร์ความร่วมมือเพื่อการพัฒนา เชื่อม TICA–NEDA

ศ.กิตติคุณ อิซูมิ โอโนะ (Izumi Ohno) จากสถาบันบัณฑิตศึกษานโยบายแห่งชาติญี่ปุ่น (GRIPS) บรรยายในงาน KPI Distinguished Lecture Series 2026 เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ที่ห้องประชาธิปก สถาบันพระปกเกล้า ร่วมกับองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศแห่งญี่ปุ่น (JICA) ภายใต้โครงการ JICA Chair ในหัวข้อ 100 ปีพัฒนาการของญี่ปุ่น ความสัมพันธ์กับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และอนาคตความร่วมมือระหว่างประเทศ

ศ.โอโนะ ย้อนว่า ญี่ปุ่นเปลี่ยนผ่านจากประเทศที่ขยายอำนาจทางทหารและสร้างความเสียหายแก่เพื่อนบ้านในสงครามโลกครั้งที่ 2 สู่ประเทศที่ให้ความสำคัญกับสันติภาพ แต่ในทศวรรษ 1970 สินค้าและธุรกิจญี่ปุ่นเคยถูกต่อต้านอย่างรุนแรงทั้งในไทยและอินโดนีเซีย ก่อนญี่ปุ่นประกาศ “หลักการฟูกูดะ” ปี 2520 ยืนยันว่าจะไม่กลับไปเป็นมหาอำนาจทางทหาร สร้างความสัมพันธ์แบบ “จากใจถึงใจ” และปฏิบัติต่ออาเซียนเป็นหุ้นส่วนที่เท่าเทียม

ปัจจุบันเศรษฐกิจรวมของอาเซียนมีขนาดใกล้เคียงญี่ปุ่น ต่างจากอดีตที่ญี่ปุ่นใหญ่กว่าหลายเท่า แม้จีนและสหรัฐฯ จะมีอิทธิพลเชิงยุทธศาสตร์สูง แต่ญี่ปุ่นยังมีจุดแข็งคือความไว้วางใจที่สั่งสมมาหลายทศวรรษ โจทย์ต่อไปคือเปลี่ยนความไว้วางใจให้เป็นผลลัพธ์รูปธรรมในเรื่องปัญญาประดิษฐ์ สภาพภูมิอากาศ และความมั่นคงทางพลังงาน

ศ.โอโนะชี้ว่า แนวคิด “Co-creation” คือทิศทางสำคัญของความร่วมมือญี่ปุ่น ประเทศหุ้นส่วนต้องร่วมกำหนดปัญหา ออกแบบนโยบาย และพัฒนานวัตกรรมให้เหมาะกับสังคมตนเอง ไม่ใช่เป็นเพียงผู้รับเงินทุนหรือเทคโนโลยี

ตัวอย่างคือ การดูแลผู้สูงอายุ ญี่ปุ่นมีประสบการณ์ด้านสาธารณสุขและระบบดูแลผู้สูงวัย ขณะที่ท้องถิ่นไทยบางแห่งมีระบบดูแลโดยชุมชนที่ต้นทุนต่ำและตอบโจทย์ประชาชน นอกจากนี้ ไทยยังถ่ายทอดบทเรียนแก่เพื่อนบ้านได้ทั้งด้านสาธารณสุข การจัดการภัยพิบัติ และการพัฒนาชุมชน

ศ.โอโนะเสนอให้ไทยพิจารณากำหนดยุทธศาสตร์ความร่วมมือเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศในภาพรวม เชื่อมบทบาทกรมความร่วมมือระหว่างประเทศ (TICA) และสำนักงานความร่วมมือพัฒนาเศรษฐกิจกับประเทศเพื่อนบ้าน (NEDA) เพื่อสื่อสารเป้าหมายของไทยต่อประชาชนและประชาคมโลกอย่างชัดเจน โดยย้ำว่าไม่จำเป็นต้องควบรวมสองหน่วยงาน

ด้าน ดร.อิสระ เสรีวัฒนวุฒิ เลขาธิการสถาบันพระปกเกล้า กล่าวต้อนรับว่า การศึกษาประสบการณ์ญี่ปุ่นไม่ควรมองว่าญี่ปุ่นเดินนำและไทยเดินตาม เพราะแต่ละประเทศมีบริบทต่างกัน สิ่งสำคัญคือการเรียนรู้ซึ่งกันและกัน ส่วนผู้แทน JICA ประเทศไทยระบุว่า ปี 2569 ครบ 100 ปียุคโชวะ ซึ่งญี่ปุ่นผ่านสงคราม การฟื้นฟู และการเติบโตอย่างรวดเร็ว ก่อนเป็นผู้ให้ความช่วยเหลือรายสำคัญของโลก

ในช่วงท้าย ศ.โอโนะเสนอให้เปลี่ยนกรอบคิดจาก “Japan and Asia” เป็น “Japan in Asia” คือญี่ปุ่นในฐานะส่วนหนึ่งของเอเชีย เพราะอนาคตของญี่ปุ่นขึ้นอยู่กับความสามารถในการทำงานร่วมกับอาเซียนเพื่อสร้างภูมิภาคที่สงบสุข มั่งคั่ง และเปิดโอกาสให้ทุกกลุ่มมีส่วนร่วม
//

Related posts